Doorvragen kan heel handig zijn

Waar moet je aan wennen als je vanuit Syrië in Nederland komt wonen? Ik heb een mooi en open gesprek met Anas, die sinds 2015 in Nederland woont, en zijn vrouw Rama, die hem in 2017 is nagereisd.Ik word hartelijk ontvangen bij hen thuis. Hoe mooi is dat! Of ik koffie wil. Graag, zeg ik. "Maar misschien vind je deze niet lekker," zegt Rama. "Wij drinken andere koffie." We moeten erom lachen. Ik proef direct de kardemom, heerlijk. De koffie brengt ons gesprek meteen op Arabisch eten en kruiden. Als ik vertel dat ik vaak labneh met koriander en gebakken amandelen maak en hummus van kikkererwten, zie ik iets van blije herkenning. "Dat maak jij?" Het doet iets met de ander als je op de een of andere manier kunt aansluiten bij een stukje van hun cultuur of in hun land bent geweest. Een gevoel misschien van een beetje thuiskomen, waardering. Het maakt een gesprek anders.

Nee zeggen is niet altijd nee bedoelen

Met mijn directe antwoord "ja graag" op de vraag of ik koffie wil, raakte ik meteen een cultuurverschil aan. Direct zijn was wel een dingetje waar ze allebei aan moesten wennen. Zo direct als wij Nederlanders zijn, zijn Syriërs namelijk van origine niet. "Als wij nee zeggen tegen jou, moet jij het nog een keer vragen. Ik bedoel misschien wel ja, maar uit beleefdheid zeg ik nee." Neem als Taalmaatje dus niet klakkeloos aan dat nee ook echt als nee bedoeld is. Verlegenheid, niet durven toegeven dat je het niet weet, of beleefdheid en respect, het kan allemaal een rol spelen. Even doorvragen kan ineens een ander antwoord opleveren, waar je allebei blij van wordt.

Bij Otto, een vriend van mij, ging ook een lampje branden toen ik hem dit vertelde. Hij had zijn Syrische buurman willen helpen met het plakken van een fietsband, maar dat was niet nodig: nee, nee, dank je, hoeft niet. Hij gaat het zijn buurman nog een keertje vragen, want na drie weken staat de fiets nog steeds met een lekke band...

Anas mist in Zwolle wel een beetje de levendigheid. "Bij ons in Damascus is veel meer leven op straat, je kunt tot 2 uur ’s nachts boodschappen doen. Iedereen is meer op straat. Hier is iedereen binnen. Dat is heel anders. Sociale contacten zijn lastig. Hier is iedereen druk, druk, ook de kinderen. In Syrië veel socialer. Het is anders." "Maar wel meer vrijheid," vult Rama aan. "Hier kun je alles zeggen wat je denkt. Dat is heel fijn, dat kon bij ons niet." Rama heeft een vrouwelijk Taalmaatje. "Praten met vrouwen is makkelijker voor mij. We praten dan over andere dingen, er is meer vrijheid en er is geen hoofddoek. Vanuit mijn geloof draag ik een hoofddoek buiten. Binnen niet, en als er in de lesgroep alleen maar vrouwen zijn ook niet." Dit laatste is overigens een interessant aspect om rekening mee te houden als je een lesgroep hebt. Gemengde groepen hebben ook voordelen, maar het kan voor sommige vrouwen een stuk lastiger zijn voluit deel te nemen. Rama is dan ook heel blij met haar eigen Taalmaatje.